Porajmos’u Hatırlamak, Sessizliği Bozmak

Her yıl 2 Ağustos'ta Roman Soykırımı'nın kurbanlarını anıyoruz.

Ancak her yıl aynı soruyu da sormamız gerekiyor: Neden insanlık tarihinin en büyük kitlesel kıyımlarından biri olmasına rağmen Porajmos hâlâ yeterince bilinmiyor?

Holokost’un ayrılmaz bir parçası olan Roman Soykırımı (Porajmos) boyunca, Nazi Almanyası ve işbirlikçileri tarafından yaklaşık 500.000 Roman ve Sinti sistematik olarak katledildi. Aileler parçalandı, çocuklar yaşamlarından koparıldı, topluluklar yok edildi. Buna rağmen Porajmos, uzun yıllar boyunca Avrupa’nın kolektif hafızasında hak ettiği yeri bulamadı.

Bu sessizlik tesadüf değildi.

Romanlara yönelik yüzyıllardır süregelen antiziganizm, soykırım sona erdikten sonra da etkisini sürdürdü. Hayatta kalanların tanıklıkları görmezden gelindi; adalet talepleri geciktirildi; tazminat başvuruları reddedildi. Uzun yıllar boyunca Romanlar, yalnızca soykırımın mağdurları değil, aynı zamanda hafızadan dışlanan mağdurları oldular.

Bir soykırımın unutulması da adaletsizliğin devamıdır.

Çünkü inkâr yalnızca yaşananları reddetmek değildir. Görmezden gelmek, konuşmamak, öğretmemek ve hatırlamamayı tercih etmek de inkârın farklı biçimleridir. Hafıza, yalnızca geçmişe ait değildir; bugün kimin yaşamının değerli görüldüğünü de belirler.

Bugün Avrupa'nın birçok yerinde Roman toplulukları eğitimden istihdama, barınmadan sağlığa kadar pek çok alanda sistematik eşitsizliklerle karşı karşıya kalmaya devam ediyor. Nefret söylemi, mekânsal ayrışma, zorla tahliyeler ve ayrımcı politikalar, antiziganizmin yalnızca tarihte kalmış bir ideoloji olmadığını açıkça gösteriyor.

Bu nedenle Porajmos'u anmak, geçmişe duyulan nostaljik bir saygı değildir. Bu anma, geçmişten bugüne uzanan ayrımcılık düzenine karşı açık bir duruştur.

Roman Soykırımı'nın hatırlanması; yalnızca yaşamını yitiren yüz binlerce insanın anısını yaşatmak için değil, aynı zamanda bugün Romanların eşit yurttaşlık, insan onuru ve temel haklar mücadelesinin görünür olması için de gereklidir. Hafızanın adaletle buluşmadığı yerde eşitlikten söz etmek mümkün değildir.

2 Ağustos, yalnızca yas günü değildir.

2 Ağustos; unutulana isim vermenin, görünmez kılınana ses olmanın ve tarihin dışında bırakılmaya çalışılan bir halkın hafızasını sahiplenmenin günüdür.

Porajmos'u unutmayacağız.

Roman Soykırımı'nda yaşamını yitiren tüm Roman ve Sinti kurbanları saygıyla anıyor; antiziganizmin her türüne karşı eşitlik, insan hakları ve adalet mücadelesini sürdürme kararlılığımızı bir kez daha yineliyoruz.

#2August #RomaRemember #Porajmos #RomaHolocaust #NeverForget #Antiziganism #2Ağustos #RomanSoykırımı #RomanSoykırımıAnmaGünü